Vektorska grafika

Vektorska grafika je slika zapisana kao niz linija i oblika, a ne kao mreža piksela, pa se može uvećati na cijelu ceradu bez gubitka kvaliteta.

Ovaj pojam većina vlasnika firmi prvi put čuje od štamparije, u rečenici koja počinje s pošaljite nam logo u vektoru. Tada se otkrije da postoji samo slika skinuta s Facebooka, i da posao staje na tome.

Piksel i vektor, na primjeru

Fotografija je mreža obojenih točkica. Ima ih određen broj i kad se slika razvuče, program te točkice samo povećava, pa nastaju kockice.

Vektor nije zapis točkica nego uputstvo: nacrtaj kružnicu ovog poluprečnika, povuci liniju odavde dovde, ispuni ovom bojom. Uputstvo se izvrši u bilo kojoj veličini, pa je znak jednako oštar na posjetnici i na ceradi od šest metara.

Iz toga slijedi i granica. Fotografija se ne može pretvoriti u vektor, jer u njoj nema oblika nego miliona nijansi. Logo i ilustracija mogu, i tako se i prave.

Formati, bez zabune

Vektorski su SVG, AI, EPS i CDR, te PDF kada je u njega upisan vektor.

Piksel su JPG, PNG, WebP i AVIF, bez izuzetka. Veliki PNG od pet hiljada piksela je i dalje piksel, i na tabli će se raspasti.

PDF je najveći izvor nesporazuma, jer u njemu može biti i jedno i drugo. PDF u koji je ubačena fotografija logoa nije vektor, iako naziv datoteke to naslućuje.

Zašto štamparija insistira

Nije stvar u ukusu nego u mašini.

Ploter koji reže foliju za vozilo prati liniju, i ta linija mora postojati u datoteci. Sito i gravura rade isto. Veliki format, kao cerada ili bilbord, štampa se iz datoteke koja se mora skalirati, a to piksel ne izdrži.

Kod nas se to najskuplje plati na vozilima. Kombi već stoji u radionici, folija je naručena, a onda se ustanovi da logo postoji samo kao slika iz potpisa e-pošte.

Šta firma mora imati

Jedan folder, i u njemu: znak u vektoru, u jednobojnoj i u negativnoj verziji, te izvezene slike za web i za dokumente.

Uz to spisak boja, jer štamparija pita za CMYK i Pantone, a te vrijednosti stoje u knjizi standarda.

Folder pripada firmi, ne dizajneru. Ovo je najčešći propust u ugovorima, i otkrije se tek kad se pojavi drugi štampar.

Kad vektora nema

Rješenje postoji i nije dramatično.

Znak se precrtava po uzorku, u vektoru, tako da ostane isti. Za jednostavan logo to je posao od jednog do dva sata, za složeniji nešto duže. Automatsko pretvaranje se koristi samo kao početak, jer ostavlja izlomljene ivice i približna slova.

Prilika je da se usput riješi i ono što je ionako trebalo: jednobojna verzija, negativ i najmanja veličina.

Slova se pretvaraju u krivulje

Kad datoteka ide u štampu, tekst se pretvori u oblike.

Razlog je jednostavan. Štamparija najčešće nema vaše pismo, pa ga program zamijeni drugim, i naslov na katalogu se prelomi drugačije. Kad su slova krivulje, to se ne može desiti.

Cijena toga je da se tekst više ne može ispravljati, pa se izvorna datoteka uvijek čuva odvojeno, s tekstom koji je još tekst. Isto pravilo vrijedi i kod ambalaže, gdje se deklaracija mijenja češće nego dizajn.

Vektor na sajtu

SVG je na webu obično najbolji izbor za logo i ikone. Manji je od slike, ostaje oštar na svakom ekranu i može mu se mijenjati boja kroz kod.

Ima dvije zamke. Prva je izvoz iz dizajnerskog programa bez čišćenja, pa datoteka nosi stotine nepotrebnih točaka i postane veća od PNG-a. Druga je sigurnosna, jer SVG može sadržavati kod, pa se ne prihvata kao datoteka koju posjetioci sami dodaju.

Fotografije ostaju piksel i rješavaju se drugačije, o čemu više stoji pod optimizacijom slika.

Kad ovo nije vaša briga

Firma koja nikad ništa ne štampa i ima logo koji dobro izgleda na sajtu može ovo ostaviti. Ipak, jedna vektorska datoteka u folderu je osiguranje koje ne košta ništa dok stoji.

Ne tiče se ni fotografija. Sve što je snimljeno kamerom ostaje piksel i tu nema odluke.

Greške koje najčešće viđamo

Prva je logo koji postoji samo kao slika s Facebooka.

Druga je PNG poslan štampariji, pa se čeka dan na precrtavanje.

Treća je automatsko pretvaranje prihvaćeno bez gledanja, s izlomljenim ivicama.

Četvrta je datoteka poslana u štampu bez pretvorenih slova.

Peta je izvorna datoteka koja stoji samo kod dizajnera.

Šesta je SVG izvezen bez čišćenja, koji usput uspori stranicu.

Lista za provjeru

• Imate li logo u vektoru, i gdje je ta datoteka?
• Postoje li jednobojna i negativna verzija?
• Znate li vrijednosti boja za štampu?
• Je li datoteka kod vas, a ne samo kod dizajnera?
• Kad nešto ide u štampu, jesu li slova pretvorena u krivulje?
• Čuva li se izvorna verzija s tekstom koji se još može ispraviti?
• Koristi li sajt SVG za logo i ikone?
• Zna li neko u firmi koju datoteku poslati štampariji?

Pojmovi koje ćete čuti uz vektor

• Krivulje: slova pretvorena u oblike prije štampe.
• Rasterizacija: pretvaranje vektora u piksele, koje se ne može vratiti.
• Trasiranje: automatsko pretvaranje slike u vektor, uz gubitak detalja.
• DPI: gustoća točkica, koja se tiče piksela, a vektora ne.
• Bleed: dodatni rub koji se ostavlja za rezanje.
• Knjiga standarda: dokument u kojem stoje datoteke i pravila.